Một số quy định mới liên quan đến cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026

Nghị định số 296/2025/NĐ-CP ngày 16/11/2025 của Chính phủ được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020 và năm 2025), đồng thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn tổ chức thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là việc quy định rõ nguồn tiền khấu trừ và tài sản kê biên đối với hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác, cộng đồng dân cư bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khi không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt; đồng thời quy định cụ thể việc lập biên bản đối với cá nhân, tổ chức không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, không hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả - những nội dung mà Nghị định số 166/2013/NĐ-CP trước đây chưa quy định.

Theo đó, tại khoản 5 Điều 4 Nghị định số 296/2025/NĐ-CP quy định rõ: đối với hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác thì việc khấu trừ tiền, kê biên tài sản và chi trả chi phí cho hoạt động cưỡng chế được thực hiện từ tiền, tài sản chung của hộ; trường hợp tài sản chung không đủ để thi hành quyết định cưỡng chế thì khấu trừ tiền, kê biên tài sản của các thành viên trong hộ, trừ trường hợp hợp đồng hợp tác hoặc pháp luật có liên quan quy định khác.

Bên cạnh đó, Điều 5 Nghị định số 296/2025/NĐ-CP quy định cụ thể việc lập biên bản trong trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt không tự nguyện chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Theo quy định, khi đã hết thời hạn thi hành quyết định mà cá nhân, tổ chức vi phạm không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ, thì đại diện cơ quan của người có thẩm quyền xử phạt hoặc người có thẩm quyền thuộc cơ quan được giao tổ chức thi hành có trách nhiệm lập biên bản làm căn cứ áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định.

Trường hợp cá nhân vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm không có mặt, cố tình trốn tránh hoặc từ chối ký, điểm chỉ vào biên bản, thì biên bản vẫn được lập với chữ ký xác nhận của đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơi lập biên bản hoặc có ít nhất một người chứng kiến, bảo đảm tính khách quan và chặt chẽ về mặt pháp lý.

Ngoài ra, Nghị định số 296/2025/NĐ-CP còn lần đầu tiên quy định cụ thể các trường hợp phải đình chỉ cưỡng chế; thời hạn cung cấp thông tin tài khoản và tiền gửi; quy định rõ hình thức cung cấp thông tin về lương, thu nhập và lương hưu; làm rõ tỷ lệ khấu trừ lương, thu nhập; quy định chi tiết trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và người sử dụng lao động; bổ sung quy định về xử lý trường hợp không nhận biên bản kê biên; làm rõ nguyên tắc xử lý đồ vật bị khóa, đóng gói khi kê biên.

So với Nghị định số 166/2013/NĐ-CP, Nghị định số 296/2025/NĐ-CP đã được hoàn thiện, chặt chẽ và toàn diện hơn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Việc chấp hành nghiêm các quyết định xử phạt không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ sở để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và giữ gìn trật tự, kỷ cương trong quản lý nhà nước.

Nghị định số 296/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và thay thế Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Xem chi tiết Nghị định tại đây.